بزرگداشت خیام

28 اردیبهشت ماه بزرگداشت حکیم عمر خیام ,همه ساله چنین روزی به عنوان روز بزرگداشت حکیم عمر خیام گرامی داشته می شود .

 

ابوالفتح الدین عمر بن ابراهیم نیشابوری مشهور به خیام از برجسته ترین حکما و ریاضی دانان جهان اسلام در سال ۳۲۹ ه.ق در نیشابور دیده به جهان گشود.

 

حکیم عمر خیام وی پس از طی تحصیلات در حوزه ای مختلف در رشته ریاضیات و نجوم تبحر خاصی یافت و در این حوزه شیوه های خاصی را در حل مسایل مختلف ابداع کرد . حکیم عمر خیام به دلیل تبحر و دانش عظیمی که در این دو علم بدست آورده بود ، ملکشاه سلجوقی او را به سوی در بار فراخواند و وی را در صدر نشاند .

 

خیام در نزد ملکشاه دست به انجام کارهای علمی بسیاری زد که از میان آنها می توان به نگارش تقویم جلالی اشاره کرد.

حکیم عمر خیام بنا به در خواست ملکشاه رصدخانه ملکشاهی را ساخت و در صدد اصلاح تقویم موجود بر آمد . تقویم جلالی او که امروزه در میان ایرانیان رواج دارد از چنان اعتباری بر خوردار است که تا کنون کمتر به آن ایراد وارد شده است.

 

(پیش تر شش گونه تقویم در حوزه تقویم مسیحی مورد لحاظ قرار می گرفت که تقویم "چرخه خورشیدی" که مبدا آن سال ۵۷۷۷ قبل از میلاد است ، قدیمی ترین آنها به شمار می رود . همچنین تقویم دوره ژولیان با مبدا ۴۷۱۴ قبل از میلاد از آن جمله است . تقویم دیگر تقویم ژولیان است که مبدا آن سال ۴۵ قبل ازمیلاد است.

دیگری تقویم سزار اسپانیا است با مبدا سال ۳۸ پیش از میلاد است . مبدأ تاریخ اکسیون هم سال اول قبل از میلاد است والبته مبدأ تقویم پیسا نیز سال یک قبل از میلاد است. در حال حاضر در غالب کشور های جهان تقویم گریگوری حاکم است و بیشتر کشورها به منظور تطبیق خود با مبنای اقتصادی دیگر کشور این تقویم را مبنای کار خود قرار داده اند.

سال قمری ده روز و شش ساعت و یازده ثانیه کوتاهتر از سال شمسی است. با تنظیم تقویم جلالی مقرر شد که هر چهار سال یک روز بر تعداد روزهای سال بیفزایند و سال چهارم را ۳۶۶ روز حساب کنند و پس از هر ۲۸ سال ( هفت دوره چهار ساله ) به جای آنکه به آخرین ماه سال یک روز بیافزایند این روز را در نخستین دوره بعد یعنی دوره نهم اضافه کنند . به این ترتیب سال جلالی نزدیکترین سالهای جهان به سال شمسی شد . سال شمسی حقیقی ۳۶۵ روز و ۵ ساعت و ۴۸ دقیقه و ۶۴ ثانیه است.)

 

حکیم عمر خیام تنها به این امر مبادرت نورزید و از خود آثار گرانسنگی در حوزه های مختلف علمی به جای نهاده است که از میان آنها می توان به رساله فی شرح ما اشکال من مصادرات اقلیدس ، رساله فی ابراهین علی المسائل الجبر و المقابله ، میزان الحکم رساله الکون و التکلیف ، الجواب عم ثلاث مسائل اضیاء العقلی ، رساله فی الوجود ، رساله فی کلیه الوجود ، نوروزنامه و کتاب الزیج المکشاهی اشاره کرد .

حکیم عمر خیام را امروزه بیشتر به دلیل اشعارش می شناسند . این دانشمند بر جسته جهان اسلام در سال ۵۱۷ ه.ق چشم از جهان فرو بست . 

ساعت کاری جدید سالن مطالعه در کتابخانه دهخدا

ساعت کاری جدید سالن مطالعه کتابخانه دهخدا به دلیل درخواست های مکرر اعضا از ساعت 19:30 به 21 افزایش یافت. از این به بعد اعضا محترم می توانند تا ساعت 21 از این سالنها در ایام امتحانات و کنکور استفاده نمایند.

ساعت کاری جدید سالن مطالعه در کتابخانه دهخدا

ساعت کاری جدید سالن مطالعه کتابخانه دهخدا به دلیل درخواست های مکرر اعضا از ساعت 19:30 به 21 افزایش یافت. از این به بعد اعضا محترم می توانند تا ساعت 21 از این سالنها در ایام امتحانات و کنکور استفاده نمایند.

نمایشگاه کتاب در کتابخانه دهخدا

در هفته ی گذشته ی کتابخانه ی دهخدا به مناسبت بزرگداشت روز معلم و همچنین شهادت امام موسی کاظم، کتابهایی را با همین موضوعات در معرض دید مراجعه کنندگان و اعضا گرامی قرار داد.

 

معرفی شغل کتابداری به مناسبت هفته مشاغل

هفته ی اول اردیبهشت ماه به مناسبت هفته ی مشاغل نامگذاری گردیده است. برنامه ی جالبی که کتابخانه های شهرستان مرند برای این هفته داشتند این بوده است که به مدرسه ها رفته و شغل کتابداری را برای دانش آموزان تبیین می نموده اند. طرح بسیار خوبی که امید است در سالهای آینده با برنامه ریزی کتابداران با مسئولین در استان قزوین نیز عملی گردد.

روز معلم مبارک

روزهای اول تحصیل درمکتب عشق مدام با خودم مرور میکردم
عشق یعنی حاصل جمع دل عاشق ومعشوق.
عشق یعنی ضرب در ضربان یار.
کاش ازعشقم درپرانتزنگهداری میکردم
افسوس که دیر شده ودرعاشقی مشروط شدم
روزت مبارک

معرفی اجمالی آثار شهید مطهری به مناسبت روز معلم

آزادي معنوي :

مجموعه اي است مشتمل بر 15 سخنراني که در زمانها و مکانهاي مختلف ايراد شده اند و وجه مشترک همه آنها اين است که موضوع آنها مسائل معنوي و مربوط به خود سازي و تزکيه نفس است ، اگر چه در خلال سخنراني ها گاه به مسائل اجتماعي نيز اشاره شده است . مطالعه اين کتاب گذشته از اينکه خواننده را با بعد معنوي شخصيت استاد شهيد مطهري آشنا مي سازد ، وي را گام به گام به سوي خود سازي و تقوا حرکت مي دهد و در واقع يک سلوک معنوي است . برخي موضوعهاي طرح شده در اين کتاب عبارتند از : آزادي معنوي ، عبادت و دعا ، هجرت و جهاد ، بزرگي و بزرگواري روح ، مکتب انسانيت .

آشنايي با قرآن (1و2و3و...) :

سلسله مباحث تفسيري استاد شهيد در سالهاي قبل از پيروزي انقلاب اسلامي است که عمدتا در بين سالهاي 1350 تا 1357 شمسي انجام شده است . جلد اول اين مجموعه مقدمه و پيش درآمدي بر اين سلسله مباحث محسوب مي شود که در آن به مسائلي همچون زبان قرآن ، مخاطبهاي قرآن ، عقل از ديدگاه قرآن و ... پرداخته شده است . در مجلدات بعدي تفسير آياتي از برخي سوره قرآن از جمله حمد ، بقره ، انفال ، توبه ، نور و تقريبا جزء سي ام قرآن انجام شده است. ويژگي ممتاز اين مباحث ، توجه به مسايل و موضوعات فکري و اجتماعي روز در حين تفسير ايات قرآني است که موجب تازگي و زنده بودن اين مباحث گرديده است . ويژ گي ديگر بيان روشن و روان آن است .

 

احياي تفکر اسلامي :  

اين کتاب مشتمل بر 5 سخنراني تحت همني عنوان است که در سال 1349 شمسي درحسينيه ارشاد ايراد شده است . سخنراني اول در تاريخ 1349/2/7 به مناسبت يادبود مصلح بزرگ اسلامي ، اقبال لاهوري ، درباره « اقبال و احياي فکر ديني »  برگزار شده و در سخنراني هاي بعدي درباره اين موضوعات سخن رفته است : تفکر ديروز و امروز مسلمين درباره ميزان تاثير عمل در سعادت انسان ، تفکر زنده و تفکر مرده ، تفکر اسلامي زهد و ترک دنيا ، فلسفه زهد در تفکر اسلامي.

 

اخلاق جنسي در اسلام و جهان غرب : 

اين کتاب مشتمل بر سلسله مقالاتي است که در حدود سال 1353 به طور مسلسل در مجله « مکتب اسلام » درج مي گرديد . اين اثر استاد نيز همچون ديگر آثار آن شهيد بزرگوار از غناي محتوا و سلاست بيان برخوردار مي باشد. برخي از مهمترين موضوعات طرح شده در اين کتاب عبارتند از : اخلاق جنسي و عقايد متفکرين جديد ، ارزيابي اصول سيستم نوين جنسي ، سببهاي طغيان و سرکشي قواي نفساني ، دموکراسي در اخلاق ، رشد از نظر غريزه جنسي .

 

اسلام و نيازهاي زمان (1و2) :

جلد اول اين کتاب مشتمل بر 26 سخنراني است که در زمستان 1345 شمسي و در شبهاي ماه مبارک رمضان در مسجد ( تهران ) و در يک جمع عمومي ايراد شده و به همين جهت بياني ساده و روان دارد . جلد دوم مشتمل بر مباحثي است که در سال 1351 شمسي در انجمن اسلامي پزشکان ايراد شده است . مجموعا در اين دو جلد ، موضوع چگونگي انطباق قوانين اسلامي با شرايط مختلف زماني از راه مکانيسمهايي که در خود اسلام پيش بيني شده مورد بحث و بررسي قرار گرفته است . مهمترين عنواين ارائه شده در اين کتاب عبارتند از : علت تغيير مقتضيات زمانها ، اخباريگري ، اجتهاد و تفقه در دين ، قاعده ملازمه ، مساله نسخ و خاتميت ، مقام عقل در استباط احکام اسلامي ، جامعه و تاريخ از نظر قرآن .

 

اصول فلسفه و روش رئاليسم (1 – 5) :

اين کتاب يک مجموعه 5 جلدي به قلم علامه سيد محمد حسين طباطبايي ( ره ) است که استاد شهيد در  شرح و تبيين مطالب متن ، مقدمه و پاورقيهايي جامع بر آن نگاشته اند . در اين مجلدات مجموعا 14 مقاله فلسفي مرود بحص قرار گرفته است که برخي از آنها عبارتند از : رئاليسم و ايده آليسم ، علم و ادراک ، ارزش معلومات ، پيدايش کثرت در ادراکات  اعتباري ، مسائل وجود ، الهيات بالمعني الاخص . اين کتاب نقش اساسي در مبارزه افکار مادي داشته است ، گرچه در اصل يک دوره فلسفه اسلامي به شمار مي رود .

امامت و  رهبري :

 شامل 6 سخنراني در باره امامت در انجمن اسلامي پرشکان . عناوين سخنراني ها به ترتيب : معني و مراتب امامت ، امامت و بيان دين بعد از پيغمبر (ص) ، بررسي کلامي مسئله امات ، آيه اليوم يئس و مساله امامت ، امامت در قرآن  ، امامت از ديدگاه ائمه اطهار عليهم الاسلام .

امدادهاي غيبي در زندگي بشر :

 عناوين : خورشيد دين هرگز غروب نمي کند ، امدادهاي غيبي در زندگي بشر ، مديريت و رهبري اسلام ، رشد اسلامي .

انسان کامل :

استاد شهيد در اين سلسله سخراني ها براي آنکه آشکار سازند که اسلام يک دين جامع است و انسان اسلام ، اسناني است چند بعدي که همه دستورات اين مکتب الهي را بطور هماهنگ به مرود اجرا مي گذارد ، و براي آنکه جوانان مسلمان را از نگرش يک بعدي به اسلام مصون بدارند اين بحث را طرح کردند ، که البته نظر ساير مکاتب درباره « انسان کامل » نيز از جمله مکتب سوسياليسم ، مکتب اگزيستانسياليسم ، مکتب عرفان ، مکتب عقل و ... مورد نقد و بررسي قرار گرفته است .

انسان و سرنوشت :

اين کتاب مقدمه اي دارد تحت عنوان « علل انحطاط مسلمين » و در اين مقدمه بحث درباره برخي موضوعات لازم شمرده شده از جمله اعتقاد به سرنوشت و قضا و قدر ، و اين رساله به اين موضوع اختصاص يافته است . منظور از طرح اين مساله در اين کتاب اولا تحقيق در اين جهت است که آيا اعتقاد به سرنوشت ،  آنطور که قواعد برهاني فلسفي ايجاب ميکند ، از نوع عقايد و افکاري است که معتقدين خود را به سستي و تنبلي مي کشاند و مردمي که به اين عقيده مي گرايند خواه ناخواه به انحطاط کشيده خواهند شد ، يا اين عقيده اگر دست تعليم داده شود چنين تاثير سوئي ندارد ؟ ثانيا اينکه اسلام اين مساله را چگونه و به چه طرزي تعليم داده است و تعليم اسلامي در اين زمينه چه تاثيري در روحيه پيروان اسلام داشته است و مي تواند داشته باشد ؟ و چون منظور اين جهت بوده ، از تعرض به فروع و شاخه هايي که با منظور نامبرده ارتباط ندارد خودداري شده است .

بيست گفتار :

عنوان برخي از اين گفتارها :

 عدالت از نظر علي عليه اسلام ، اصل عدل دز اسلام ، مباني اوليه حقوق از نظر اسلام ، فوايد و اثار ايمان ، نظر اسلام درباره علم ، پرسشهاي ديني ، عقل و دل ، قران و مسئله تفکر .

پاسخ هاي استاد به نقدهايي بر کتاب مساله حجاب :

مطالعه اين کتاب علاوه بر اينکه تا حدي روش فقهي استاد را آشکار مي سازد ، نشان مي دهد که چگونه استاد شهيد از يک سو با تز استعماري « اسلام منهاي روحانيت » مبارزه مي کند تا آنجا که جان خود را در اين راه فدا مي نمايد و از سوي ديگر با جمود و تحجر در مي آويزد .

پانزده گفتار :

مطالب اين کتاب بسيار متنوع و جالب توجه و مرود نياز امروز ماست و همچون ساير آثار استاد از اتقان و استقامت راي برخوردار است . برخي از اهم موضوعات طرح شده در اين کتاب عبارتند از : مسئله نفاق ، روايط بين الملل اسلامي ، لزوم تعظيم شعائر اسلامي ، نهضت ازادي بخش اسلام ، اسلام و نيازهاي جهان امروز .

پيرامون انقلاب اسلامي :

مستمل بر سخنراني ها و نيز مصاحبه هاي تلويزيوني استاد است . در اين مجموعه موضوعاتي همچون : ازادي تفکر و عقيده ، ماهيت و عوامل انقلاب اسلامي ، نسبت جمهوري اسلامي با دموکراسي ، معنويت در انقلاب اسلامي ، روحانيت و انقلاب اسلامي مورد بحث قرار مي گيرد .

پيرامون جمهوري اسلامي :

شامل 6 بخش مي باشد . بخش اول مصاحبه اي تلويزويوني مي باشد که دو هفته قبل از شهادت استاد با ايشان انجام شده است. بخش دوم مقاله اي پيرامون « وظايف حوزه هاي علميه » است . بخش سوم مقاله اي تحت عنوان « نقش بانوان در تاريخ معصر ايران » و « نقش زن در جمهوري اسلامي » است . بخش چهارم : « اهداف روحانيت در مبارزات » . بخش پنجم : « آزادي عقيده » . بخش ششم : « اسلام و انقلاب » و مسائل حکومت مي باشد .

تعليم و تريبت در اسلام :

برخي از اهم موضوعات بخش اول : پرورش عقل ، تربيت عقلاني انسان ، مسئله عادت ، فعل اخلاقي ، کرامت نفس در قرآن و حديث ، ريشه الهامات اخلاقي .

بخش دوم : پرورش جسم و پرورش استعداد عقلاني ، تاريخچه تعقل از نظر مسلمين ، عوامل تربيت .

 توحيد :

بخش اول : مسئله توحيد به طور کلي مطرح شده و اينکه ايا اصولا راهي براي اثبات وجود خدا دارد يا خير . فصول بعدي کتاب به تبيين راههاي اثبات وجود خدا يعني راه فطرت ، راههاي علمي و شبه فلسفي ( برهان نظم ، راه هدايت موجودات ، راه خلقت ) ، راههاي عقلاني فلسفي ( برهان محرک اول، برهان سينوي ، برهان وجودي )

در فصل « پاسخ به شبهات » دو شبهه مهم ، يکي سازگاري اصل تکامل با توحيد و ديگري مسئله شرور ، بديها و بي نظمي ها در کار عالم مرود بررسي قرار گرفته اند . در ارتباط با اصل توحيد و تکامل ، نظريات مختلف از جمله نظريه « تکامل انواع » داروين به تفصيل مورد بحث واقع شده اند . در خصوص توحيد و مساله شرور نيز ضمن ماهيت شرور و انواع آنها ، فلسفه شرور در نظام کلي عالم تبيين گريديده و شبهه موجود در اين زمينه دفع شده است .

جاذبه و دافعه علي عليه السلام :

در مقدمه کلياتي در باره جذب و دفع به طور عموم و جاذبه و دافعه انسانها به طور خصوص بحث شده است . در بخش اول ، جاذبه علي (ع) ، که همواره دلهايي را به سوي خود کشيده و مي کشد، و فلسفه آن و فايده و اثر آن ، مرود بحث قرار گرفته است . در بخش دوم دافعه نيرومند آن حضرت که چگونه عناصري را به سختي طرد مي کرد و دور مي انداخت ، توضيح و تشريح شده است و ثابت گرديده که علي (ع) دو نيرويي بوده است و هرکس بخواهد در کتب او پرورش يابد بايد دو نيرويي باشد .

جهاد :

 بحث کلي کتاب پيرامون مفاد و مضمون آيه 29 از سوره توبه مي باشد که به لزوم نبرد مسلمانان با بعضي از اهل کتاب که خصوصيات آنها در ايه مبارکه آمده است تصريح دارد . از جمله مطالب مورد بحث : مطلق يا مقيد بودن چنگ با اهل کتاب ، فلسفه و هدف جهاد ، تفاوت ميان مشرک و غير مشرک ، پيمان با کفار ، جنگ دفاعي ، حقوق انسانيت ، جنگ براي رفع مانع از ايمان و توحيد ، مقياس حقوق شخصي و حقوق عمومي ، آزادي فکر يا آزادي عقيده ، جزيه .

حج :

يادداشتهاي استاد درباره حج و مسائل مرتبط با آن مي باشد . در اين کتاب نقش حج در وحدت و تفاهم مسلمانان ، فايده و لزوم درس اخلاق براي مسافران حج ، کعبه و نقش اجتماعي آن ، احرام و فلسفه آن ، اسرار حج و مطالب خواندني و جالب ديگر مورد بحث قرار گرفته است .

حماسه حسيني (1و2) :

جلد اول شامل سخنراني ها و جلد دوم مشتمل بر نوشته ها و يادداشتهاي استاد شهيد درباره حادثه کربلاست . عناوين سخنراني هاي جلد اول : حماسه حسيني ، تحريفات در واقعه تاريخي کربلا ، ماهيت قيام حسيني ، تحليل واقعه عاشورا ، شعارهاي عاشورا ، عنصر امر به معروف و نهي از منکر در نهضت حسيني ، عنصر تبليغ در نهضت حسيني .

خاتميت :

عناوين مورد بحث : خاتميت در قرآن و حديث ، علم عقل و جانشين نبوت تبليغي ، فلسفه ختم نبوت تشريعي ، تعليمات اسلام و هدفهاي پايان ناپذير ، جبر تاريخ و جاويد ماندن اسلام ، نقش علما در دين خاتم ، صفات علماي جانشين انبياء غير مشرع ، ارکان خاتميت ، استعداد پايان ناپذير قرآن و سنت ، قابليت پايان ناپذير منابع اسلامي .

خدمات متقابل اسلام و ايران :

داراي سه بخش مي باشد . در بخش اول به اين پرسش پاسخ داده شده است که ايا هيچ گونه تضاد و تناقضي ميان احساسات مذهبي و احساسات ملي ما ايرانيان وجود ندارد يا اينکه اساسا داراي دو نوع احساس متضاد ( مذهبي و ملي ) مي باشيم ؟

بخش دوم متکفل پاسخ به پرسش ديگري است و آن اينکه دين اسلام آنگاه که در 14 قرن پيش به ايران وارد شد ، چه تحولات و دگرگوني هايي در ميهن ما به وجود آورد و آيا اصولا ورود اسلام به ايران براي اين کشور موهبت بود يا فاجعه ؟ فصل « کارنامه اسلام در ايران » در واقع ماحصل و نتيجه نهايي مباحث طرح شده در اين بخش است . در اين فصل رهاوردهاي ارزشمند اسلام براي ايران بيان شده است .

در بخش سوم به پرسش ديگري پاسخ داده شده است و ان اينکه ايرانيان چه نقشي در راه نشر و بسط تعاليم دين اسلام داشته اند و انگيزه ايراني در اين خدمات چه بوده است ؟

با مطالعه کتاب خدمات متقابل اسلام و ايران ، خواننده به اين نتيجه روشن دست خواهد يافت که « مسائل مشترک اسلام و ايران هم براي اسلام افتخار آميز است هم براي ايران ، براي اسلام به عنوان يک دين که به حکم محتواي غني خود ملتي باهوش و متمدن و صاحب فرهنگ را شيفته خويش ساخته است ، و براي ايران به عنوان يک ملت که به حکم روح حققت خواه و بي تعصب و فرهنگ دوست خود بيش از هر ملت ديگر در برابر حقيقت خضوع کرده و در راهش فداکاري نموده است .»

نبرد حق و باطل :

دو بخش است . بخش اول با عنوان : نبرد حق و باطل ، که يکي از موضوعات مورد بحث « فلسفه تاريخ » مي باشد . بخش دوم : « تکامل اجتماعي انسان در تاريخ » .

حکمت ها و اندرزها :

 بيشتر مطالب آن پيرامون راه و رسم زندگي و دستورات اسلام در اين باب است . از نظر مقايسه مي توان گفت از يک سو با کتاب بيست گفتار و از سوي ديگر با کتاب داستان راستان شباهت دارد .

برخي عناوين آن:بردگان و آزادگان ، ارکان سعادت بشر ، ايمان و عمل صالح ، خواري معصيت و عزت طاعت ، محاسبه نفس ، حق و تکليف ، روش سياسي علي (ع) ، دشمنان عقل ، تقوا و روشن بيني ، لزوم همگاني کار و دانش ، فقر معنوي .

کتاب جدید سید حسن خمینی رونمایی شد

به گزارش لیزنا، در این مراسم چهره‌هایی چون علی جنتی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، علی یونسی مشاور رئیس جمهور، مجید انصاری معاون پارلمانی رئیس جمهوری،‌ محمود دعایی مدیر روزنامه اطلاعات، هادی خانیکی استاد ارتباطات، رضا داوری اردکانی پژوهشگر، آیت‌الله موسوی بجنوردی، آیت‌الله امام جمارانی، غلامعلی حداد عادل و جواد امام از فعالان سیاسی حضور داشتند. 

کتاب «تحریر توحید» با عنوان فرعی «‌شرح مقدمه داود ابن محمود قیصری در فصوص الحکم ابن عربی در دوازده فصل و دو مجلد به همت موسسه چاپ و نشر عروج و با همکاری انجمن علمی عرفان اسلامی در تیراژ ۱۵۰۰ نسخه منتشر شده است.